سرگذشت یک فست فود؛ داستان پیتزا !

داستان به وجود آمدن و سپس مشهور شدن پیتزا درست مثل قصه‌های پریان است. پیتزا همان بچه یتیمی است که از شانس خوب خود با ملکه‌ای مهربان روبرو می‌شود و بعد از آن زندگی‌اش سراسر خوشی و شادی است. باور کنید اغراق نمی‌کنم. با طرح اول همراه باشید تا ماجرای پیتزای فقیرانه و ملکه را بشنوید.

سربازان هخامنشی و پخت پیتزا

همان‌طور که می‌دانید پیتزای امروزی معمولا یک نان گرد است که با مواد غذایی متنوع پوشانده می‌شود. می‌توان ادعا داشت که این نوع غذا در دوره‌های مختلف تاریخی حضور داشته و مصرف می‌شده اما هنوز نام پیتزا بر آن گذاشته نشده بود.

داریوش هخامنشی پادشاهی بود که در دوران سلطنت خود، امپراطوری هخامنشی را به یکی از بزرگترین و قدرتمندترین حکومت‌های تاریخ تبدیل کرد. دستیابی به همچین موفقیتی بدون جنگ و خونریزی ممکن نبود. لشکرکشی‌هایی که چندین ماه یا بیشتر از یک سال زمان می‌برد. پخش غذا در میان نیروهای بی‌شمار لشکر کار ساده‌ای نبود. بنابراین ابتکار جالبی به کار گرفته شد. هر سرباز در سپر خود که معمولا از جنس فلز بود، نان مسطحی می‌پخت و روی آن پنیر و خرما و گاهی گوشت قرار می‌داد.

پیتزای مخصوص؛ ارسالی از دوران باستان

مردم مصر و یونانی‌ها نان‌های صاف و دایره‌ای شکلی استفاده می‌کردند که روی آن‌ها را با مواد ساده‌ای مثل روغن زیتون، گیاهان مختلف، پنیر و گاهی گوشت می‌پوشاندند. هرچند این نان‌ها اجداد پیتزا بوده و غذایی بسیار ساده و پیش پا افتاده محسوب می‌شدند.  فوکاچا ( Focaccia ) اسم نانی بود در روم باستان که از آرد، روغن زیتون، سبزیجات معطر و نمک تهیه می‌شد. این نان ساده بعدها در قرون وسطی به نانِ پایه برای تهیه پیتزا تبدیل شد. همزمان در ایتالیا نان‌های گرد با موادی مثل گوجه فرنگی، پنیر و روغن سرو می‌شد. در یونان، یک نان گرد که با موادی مثل سبزیجات معطر، پنیر، سیر و پیاز طعم‌دار شده از غذاهای مصرفی مردم بود که نام آن را پلاکوس گذاشته بودند. لیبوم آدوریوم هم یک غذای رومی بود متشکل از نانی که با گندم، عسل و روغن تهیه می‌شد. یک نقاشی از این غذا در پمپئی کشف شد.

در مورد جعبه پیتزا بیشتر بخوانید : نکات طراحی جعبه پیتزا

اسم پیتزا از کجا آمد؟

در یونان و روم باستان از کلمه « pinsa » (پینزا) به معنی «فشرده شده» یا «مسطح» برای اشاره به نانِ تختِ پخته شده با روغن زیتون، سبزیجات و پنیر استفاده می‌شد. با این که پینزا شباهت زیادی به پیتزاهای امروزی داشت اما به صورت رسمی شناخته شده نبود. در ایتالیا و جنوب فرانسه هم وضعیت به همین صورت بود. غذاهای مشابه پیتزا روزانه استفاده می‌شد اما بدون این که اسم خاصی برای آن در نظر بگیرند. بعدها که نام «پیتزا» با «نان مسطح پوشیده شده با خوراکی» عجین شد، عده‌ای گفتند که این نام از کلمه ایتالیایی «پیتزو» به معنای «گاز زدن» گرفته شده. برخی دیگر ادعا داشتند کلمه یونانی «پیتا» به معنای «نان مسطح تنوری» ریشه نام پیتزا است. هنوز کسانی هستند که در مورد ریشه نام پیتزا تحقیق می‌کنند و میلیاردها انسان هم هستند که تا وقتی یک پیتزای داغ خوشمزه با پنیر کش‌دار روبرویشان قرار گرفته باشد اهمیتی نمی‌دهند نام آن چیست و از کجا آمده است.

نقش گوجه فرنگی در شکل‌گیری پیتزای مدرن

همان‌طور که گفتیم پیتزا با این که سال‌ها توسط مردم استفاده می‌شد اما شهرت چندانی نداشت تا وقتی که گوجه فرنگی وارد میدان شد. گوجه فرنگی توسط پدرو آلوارِز، ناخدا و کاشف پرتغالی و یا نایب السلطنه، مانوئل دِ آمت، به اروپا آورده شد. جالب اینجاست که تا مدت‌ها گوجه فرنگی را یک گیاه سمی می‌دانستند. سپس آن را به عنوان یک گیاه تزئینی استفاده کردند و مدت‌ها طول کشید تا پای گوجه فرنگی به سفره‌ی مردم باز شود. در همان دوران ناپل (یک شهر ایتالیایی) به سرعت در حال رشد بود. تجارت خارجی و هجوم کشاورزان باعث شد جمعیت شهر از 200 هزار نفر به نزدیک 400 هزار نفر برسد! در نتیجه تعداد بیشتری از ساکنان شهر دچار فقر شدند و فقط تعداد کمی از آن‌ها توانستند شغل‌های موفقی مثل باربری یا پیام‌رسانی پیدا کنند.

اشاره کردیم که گوجه فرنگی در ابتدای ورود به اروپا یک خوردنی عجیب محسوب شده و مورد پسند قشر پول‌دار و خوش خوراک واقع نشد. همین باعث شد گوجه فرنگی بسیار ارزان باشد و در دسترس مردم فقیر. نانوا در مغازه‌اش پیتزا با مواد مختلف و گاهی با ماهی یا گوجه فرنگی، می‌پخت و آن را به فروشنده‌های سیار می‌داد تا در جعبه‌های بزرگ به خیابان ببرد و بفروشد. مردم فقیر که دائما در حال جستجوی شغل در رفت و آمد بودند و به غذایی نیاز داشتند که ارزان باشد و خوردنش آسان. فروشنده‌های سیار به اندازه‌ای که مشتری پول می‌داد تکه‌ای از پیتزا برش داده و به او می‌دادند. یک پیتزای کامل می‌توانست یک خانواده را سیر کند.

پیتزا را دست کم گرفتند

در ابتدا چون فقیرترین مردم که ژنده‌پوشان بی‌خانمان بودند به خوردن پیتزا رو آورده بودند، این غذا توسط نویسندگان و کسانی که سرشان به تنشان می‌ارزید مورد تحقیر قرار گرفت. آن‌ها پیتزا را به نوعی کیک نفرت‌انگیز یا تکه‌ای نان که تازه از زباله‌ها بیرون کشیده باشید تشبیه کردند. پیتزا در رستوران و منوی غذا جایی نداشت و حتی هنگام نگارش کتاب‌های آشپزی نامی از آن برده نمی‌شد.

ورود ملکه و شهرت پیتزا

پس از اتحاد سراسری ایتالیا، همه چیز برای پیتزا تغییر کرد. شاه اومبرتوی اول و ملکه‌اش مارگریتا ماریا ترزا به ناپل سفر کردند. خیلی زود ملکه از خورن غذاهای سنگین فرانسوی برای صبحانه، نهار و شام خسته شد و هوس کرد غذای محلی و محبوب مردم فقیر را امتحان کند. رافائل اسپوزیتو برای این ماموریت انتخاب شد. این که رافائل دقیقا چه شغلی داشت مشخص نیست. عده‌ای معتقدند او در نانوایی کار می‌کرد و عده‌ای دیگر او را سرآشپز یک رستوران مشهور می‌دانند. در هر صورت رافائل سه نوع پیتزا پخت که پیتزای سوم مورد توجه ملکه واقع شد. این پیتزا با خوراکی‌هایی شامل گوجه فرنگی (قرمز) پنیر موزارلا (سفید) و ریحان (سبز) به رنگ پرچم ایتالیا پخته شده بود. به افتخار ملکه نام این پیتزا را «مارگریتا» گذاشتند. مُهر تائید سلطنتی بر پیتزا آن را تبدیل کرد به غذایی که نه تنها مردم فقیر بلکه حتی ملکه و پادشاه یک کشور هم می‌توانند از آن لذت ببرند. پیتزا حالا یک غذای ملی واقعی شده بود.

جنگ جهانی دوم و شروع مهاجرت

جمعیت شهر ناپل آن‌چنان افزایش پیدا کرده بود که مردم برای کار به شمال ایتالیا مهاجرت می‌کردند و همراه خود فرهنگ پیتزا خوری را گسترش دادند. با شروع جنگ جهانی دوم سرعت مهاجرت افزایش یافت.  وقتی نیروهای متحدین وارد ایتالیا شدند چنان از خوردن پیتزا لذت بردند که هرجای دیگری می‌رفتند طلب پیتزا می‌کردند. پس از جنگ، هزینه‌های گردشگری کاهش چشمگیری یافت و همین باعث شد مردمی که در دوران جنگ تعریف پیتزای ایتالیایی رو شنیده بودند حالا کنجکاوانه در خیابان‌های ایتالیا می‌گشتند و غذاهای محلی را امتحان می‌کردند.  خیلی زود رستوران‌های سراسر ایتالیا شروع به سرو پیتزاهای متنوع کردند. در ابتدای کار کیفیت آن متغیر بود چون تمام رستوران‌ها تنور پیتزا پزی نداشتند اما تا وقتی که مشتری حاضر به پرداخت پول بود آن‌ها هم به پخت ادامه می‌دادند.

امریکا؛ خانه‌ی دوم پیتزا می‌شود

در اواخر قرن نوزدهم بود که مهاجران ایتالیایی به همراه فرهنگ غذایی‌شان وارد امریکا شدند. اولین پیتزا فروشی در شهر نیویورک توسط جانو لومباردی افتتاح شد. او اولین کسی بود که توانست مجوز رسمی فروش پیتزا را از مقامات نیویورک دریافت کند. اولین فروشگاه لومباردی‌ها کوچک بود. پیتزای مارگریتا با تاپینگ گوجه فرنگی، پنیر موزارلا و ریحان در تنورهای ذغالی پخته و سرو می‌شد. این پیتزافروشی خیلی زود محبوب خاص و عام شد. با گسترش شهرنشینی پیتزا هم سفر خود به سراسر امریکا را آغاز کرد.

مقاله مرتبط با پیتزا : خرید جعبه پیتزا خام : از جنس تا اندازه

این همه تنوع محال است!

خیلی زود در رستوران‌هایی که بعضاً اصالت ایتالیایی نداشتند انواع و اقسام پیتزا با توجه به ذائقه محلی پخته می‌شد. یک پیتزا فروش تگزاسی که در شیکاگو مستقر بود برای جلب مشتری، پیتزای پُر و پیمان جدیدی تهیه دید که مقدار زیادی پنیر و سس گوجه فرنگی داشت. همزمان در کلرادو نوعی پیتزای حجیم ابداع شد به نام Mountain Pie . این نوع پیتزا نان ضخیم و نرمی داشت که بدون شکر تهیه شده اما با عسل سرو می‌شد و در واقع نوعی دسر بود. نسخه امروزی Mountai Pie شامل مواد متنوعی مثل گوشت، پنیر، سبزیجات و سس پیتزا است. لبه‌های این نان به سمت داخل پیچیده می‌شود تا از ریزش مواد زیاد آن جلوگیری کند. با گذشت زمان نوعی پیتزا در هاوایی رواج پیدا کرد که از ژامبون و آناناس تشکیل می‌شود. این پیتزا برای ایتالیایی‌ها همچنان سوال برانگیز است. در هر گوشه‌ای از دنیا که پیتزا وارد می‌شد بلافاصله با توجه به ذائقه مردم آن منطقه تغییرات قابل توجهی می‌کرد که برای مردم دیگر شهرها و کشورها عجیب بود. پیتزای شکلاتی، پیتزای موز، پیتزای سوشی، پیتزای سیب‌زمینی و تُرشی فقط گوشه‌ای از تنوع این غذای محبوب است.

اقتصاد و فناوری دست در دست سرنوشت

دهه 1950، دهه‌ی رشد سریع فناوری و تغییرات اقتصادی در امریکا بود. دو تغییر مهم برای پیتزا در این دوره رخ داد. اولین تغییر « دموکراتیزه‌سازی » پیتزا بود یعنی کاری کردند که این خوراکی به راحتی در دسترس عموم قرار بگیرد. با رشد درآمد مردم، استفاده از یخچال و فریزر رایج شد و تقاضا برای غذاهای «آسان‌پز» افزایش پیدا کرد. در نتیجه پیتزای منجمد در دستور کار قرار گرفت. نحوه‌ی آماده‌سازی پیتزا دچار تغییراتی شد مثلا برای جلوگیری از خشکی خمیر هنگام پخت، به جای برش‌های ضخیم گوجه فرنگی از یک لایه سس گوجه فرنگی استفاده شد و پنیرهای جدید مقاوم به یخ‌زدگی نیز تولید شد.

تغییر دوم «تجاری‌سازی» پیتزا بود. با دسترسی آسان به خودرو و موتورسیکلت، پیتزا اولین غذایی بود که در جعبه‌های مقوایی درب خانه مشتری تحویل داده می‌شد. در سال 1960، تام و جیمز موناهان، پیتزافروشی دومینیکز را در میشیگان تأسیس کردند. پس از کسب شهرت کافی در کیفیت و تحویل سریع پیتزا، نام خود را به «دومینو» تغییر داده و شعبه‌های خود را در سراسر امریکا و سپس دنیا گسترش دادند.

جالب است که هر دو تغییر باعث ایجاد پیتزایی استاندارد و متنوع شد و در عین حال پایه‌ی اصلی پیتزا -خمیر مسطح با لایه‌های نازک گوجه فرنگی و پنیر- حفظ شد.

پیتزا همچنان محبوب دل‌هاست

پیتزاهای امروزی فاصله زیادی دارند با آنچه که روزگاری مردم ژنده‌پوش فقیر در ایتالیا می‌خوردند. بسیاری از طرفداران پیتزای اصیل -به ویژه در ناپل- از برخی مواد تاپینگ ناراضی هستند اما با این حال، پیتزا برای مردم امروزی همان قدر خوشمزه است که برای مردم قدیم بود. سال‌ها تغییرات اجتماعی، اقتصادی و فناوری باعث بهتر شدن هر برش از این غذا شد. امروزه پیتزا محبوب‌ترین فست فود در دنیاست که دسترسی به آن بسیار آسان است. روزانه صدها میلیون پیتزا مصرف می‌شوند که بعد از سی دقیقه تنها یک جعبه‌ی خالی از آن باقی می‌ماند.

جعبه پیتزا ؛ راهی برای لذت بردن از یک غذای جهانی

همان ‌طور که خواندید، پیتزا مسیری طولانی و شگف ت‌انگیز را طی کرده تا به یکی از محبوب ‌ترین غذاهای دنیا تبدیل شود. اما چیزی که تجربه لذت ‌بخش خوردن پیتزا را کامل می‌کند، بست ه‌بندی مناسب و باکیفیت آن است. در شرکت طرح اول ، ما با تولید جعبه‌ های پیتزا باکیفیت و زیبا تلاش می‌کنیم تا این تجربه را برای شما و مشتریانتان دلپذیرتر کنیم.
جعبه‌ های پیتزا ما، علاوه بر طراحی‌های خلاقانه و متناسب با سلیقه ‌های مختلف، از بهترین مواد اولیه تهیه شده و ضمن حفظ گرما و تازگی غذا، حمل و نقل آن را نیز آسان‌تر می‌کنند.
برای آشنایی با انواع جعبه‌های پیتزا و سفارش محصول، به دسته محصولات جعبه پیتزا در سایت ما سر بزنید و تجربه‌ای متفاوت را رقم بزنید!