مواد و ساختار جعبه غذا بیرون بر
فهرست مطالب
اهمیت رو به رشد جعبه غذا بیرون بر و نقش برند
در سال‌های اخیر حتما مشاهده کرده‌اید که تعداد موتورسوارانی که جعبه رستوران، فست فود یا اسنپ روی صندلی آن‌ها خودنمایی می‌کند افزایش پیدا کرده. نه فقط در ایران بلکه در تمام دنیا دوره‌ی افزایش فروش غذا بیرون بر را شاهد هستیم. با گسترش خدمات تحویل و بیرون بر، ظروف بسته بندی غذا نقش مهم‌تری در تجربه مشتری پیدا کرده‌اند. این جعبه ها علاوه بر محافظت از غذا و حفظ گرما و تازگی، نشان دهنده کیفیت و هویت برند رستوران نیز هستند. انتخاب ظرف مناسب زمانی اهمیت بیشتری می‌یابد که حفظ کیفیت، سهولت استفاده، ظاهر برند و مدیریت هزینه هم‌زمان مدنظر باشد. شرکت‌های فعال در حوزه تولید بسته بندی نیز با توسعه مواد و فناوری‌های جدید به نیاز رو به رشد این صنعت پاسخ می‌دهند. در این مقاله مواد مختلفی که عموما برای بسته بندی غذا استفاده می‌شوند و نکات مربوط به آن‌ها را بررسی می‌کنیم. با طرح اول همراه باشید.
بسته بندی و جعبه غذا بیرون بر رستورانی
رستوران ها مجموعه‌ای گسترده از ظروف و جعبه غذا بیرون بر در اختیار دارند و انتخاب صحیح ظرف، به ویژگی‌هایی چون ایمنی، دوام، استحکام درپوش و سازگاری با نوع غذا وابسته است. به طور کلی مواد رایج در تولید ظروف بیرون بر شامل موارد زیر است:
- ظروف پلاستیکی که از پلی‌پروپیلن ساخته می‌شوند و امکان گرم‌کردن، فریزکردن و شست و شو دارند. این ظروف در شکل‌های مختلف تولید شده و معمولا قابل بازیافت بوده و درپوش محکمی هم دارند.
- ظروف تجزیه‌پذیر که از الیاف گیاهی مثل تفاله نیشکر، بامبو، کاه گندم یا مواد گیاهی ساخته می‌شوند و انتخابی مناسب برای برندهای دوستدار محیط زیست محسوب می‌شوند.
- ظروف مقوایی و کرافت که از کاغذ مقاوم در برابر چربی و بدون مواد شیمیایی مضر تولید می‌شوند و گزینه‌ای سازگار با محیط زیست به شمار می‌روند.
انواع بسته بندی جعبه غذا بیرون بر در رستوران ها شامل موارد زیر است:
- ظروف گرد یا مستطیلی که از پلاستیک تولید شده و برای غذاهای گرم، سرد، مایع یا جامد مناسب هستند.
- ظروف چند محفظه‌ای یا چند بخشی که امکان جداسازی انواع غذا در یک ظرف را فراهم می‌کنند و برای وعده‌های کامل مناسب‌اند.
- کاسه‌های مخصوص نودل که از پلاستیک یا کاغذ ساخته می‌شوند و برای غذاهای آبدار، مدل‌های دارای سینی داخلی کارایی بیشتری دارند.
- کاسه‌های سالاد که از کاغذ یا پلاستیک تولید شده و به شکل ویژه برای نگهداری مواد تازه طراحی شده‌اند.
- ظروف صدفی که در آن‌ها درپوش و ظرف به‌صورت یکپارچه طراحی شده و برای غذاهای خشک مانند برگر، مرغ سوخاری یا سیب‌زمینی مناسب هستند.
- ظروفی که بیشتر برای سالاد، سوپ، سس، شیرینی و باقی‌مانده غذاها استفاده می‌شوند و در اندازه‌های مختلف در بازار موجودند.
- ظروف پذیرایی که برای سفارش‌های بزرگ و رویدادها کاربرد دارند و در جنس‌های مختلف مثل پلاستیک، آلومینیوم، مقوا و مواد تجزیه‌پذیر عرضه می‌شوند.
- جعبه پیتزا که از مقوای ضخیم ساخته شده و حفظ گرما، جلوگیری از خیس شدن و حفظ شکل پیتزا را بر عهده دارد.
- جعبه های تاشو که برای غذاهای سبک و مواردی که به بسته بندی کاملاً پلمب نیاز ندارند مناسب هستند و معمولا از کاغذ یا مقوای قابل بازیافت ساخته می‌شوند.
نکاتی که برای انتخاب جعبه غذا باید در نظر گرفت
- جنس ظرف: باید از موادی استفاده شود که بی‌خطر، بادوام و دارای درپوش محکم باشند. گزینه‌های سازگار با محیط زیست مثل تفاله نیشکر و بیوپلاستیک‌ها قابل تجدید و دارای تحمل حرارتی مناسب‌اند. ظروف پلاستیکی مقاوم نیز برای گرم‌کردن در مایکروویو کاربرد زیادی دارند.
- دوام و مقاومت در برابر نشت: ظرف باید در برابر فشار حمل‌ونقل و گرم‌کردن مقاوم باشد. ظروف محکم با درپوش‌های چفت‌شونده از نشت جلوگیری کرده و تازگی غذا را حفظ می‌کنند.
- نوع و دمای غذا: برای غذاهای گرم از ظروف مقاوم در برابر حرارت و برای غذاهای سرد از ظروفی استفاده می‌شود که دما را حفظ کنند. غذاهای مایع نیاز به ظرف ضد نشت دارند و غذاهای جامد به ظرفی محکم نیازمندند.
- اندازه و مدیریت مقدار غذا: انتخاب اندازه مناسب ظرف باعث کاهش دورریز و مدیریت بهتر هزینه می‌شود. بهتر است اندازه‌ها با نوع غذای واقعی تست شوند.
- پایداری و تأثیرات محیطی: استفاده از ظروف قابل بازیافت یا تجدیدپذیر می‌تواند تصویر برند را بهبود دهد و اثرات مخرب محیطی را کاهش دهد.
- نحوه ارائه و تصویر برند: ظروف با کیفیت، ظاهر غذا را حفظ کرده و باعث افزایش رضایت مشتری می‌شوند. درپوش‌های شفاف هم نمایش بهتر غذا را ممکن می‌کنند.
ارزیابی چرخه حیات و پایداری
یک پژوهش، تأثیرات زیست محیطی سه نوع جعبه شامل پلاستیکی، گیاهی و کاغذی را در کل چرخه عمر مقایسه کرده است.
- مرحله تولید بسته بندی
- جعبه پلاستیکی بیشترین اثرات زیست محیطی را دارد زیرا انرژی و سوخت بیشتری برای تولید آن نیاز است.
- جعبه گیاهی به علت استفاده از کود شیمیایی در مرحله کشت، اثراتی مانند آسیب به لایه اوزون را افزایش می‌دهد.
- جعبه کاغذی/گیاهی اثر گرمایش جهانی کمتری نسبت به جعبه کاملاً گیاهی دارد.
کل چرخه عمر و دفع نهایی جعبه غذا
با درنظر گرفتن بازیافت، جعبه پلاستیکی تا حد زیادی اثرات زیست محیطی کمتری پیدا می‌کند و حتی قابل رقابت با گزینه‌های زیستی می‌شود. بازیافت پلاستیک می‌تواند تا بیش از 70 درصد از اثرات مخرب را کاهش دهد. روش‌های دفع پک بسته بندی غذا شامل موارد زیر است:
- دفن زباله: برای مواد آلی مناسب است اما تجزیه آن‌ها باعث انتشار متان می‌شود. جعبه غذا بیرون بر کاغذی/گیاهی بیشترین اثر گرمایش جهانی را در این حالت دارد.
- سوزاندن با بازیابی انرژی: انرژی تولید می‌شود اما اگر مواد پلاستیکی سوزانده شوند اثرات زیست محیطی سنگینی ایجاد می‌کند.
- کمپوست‌سازی: بهترین گزینه برای مواد زیست‌تخریب‌پذیر است و انتشار گازهای مضر را کاهش می‌دهد.
- بازیافت مکانیکی: فقط برای پلاستیک مناسب بوده و اثرات مخرب را به‌طور چشمگیری کم می‌کند.
بد نیست این را هم بدانید که وقتی سیستم‌های جمع‌آوری زباله و جداسازی مواد درست کار نکنند، مانند شرایطی که تنها حدود یک سوم پلاستیک در تایلند به‌طور صحیح مدیریت می‌شود، نوع روش دفع زباله تأثیر زیادی بر محیط‌زیست می‌گذارد.
اگر جعبه های پلاستیکی فقط بازیافت شوند، اثرات منفی آن‌ها نسبتا کم است. اما هرچه میزان سوزاندن این پلاستیک‌ها بیشتر شود، مثلا ۵۰ درصد یا حتی ۱۰۰ درصد، آسیب‌های زیست محیطی آن‌ها می‌توان گفت تقریبا تا دو برابر بیشتر می‌شود. برای جعبه غذا زیست تخریب پذیر هم نوع دفع بسیار مهم است. اگر جعبه های گیاهی مثل PLA به‌طور کامل در محل دفن زباله انداخته شوند، به‌جای کاهش، اثرات مخرب آن‌ها بیشتر می‌شود. همچنین، اگر جعبه غذا بیرون بر ترکیبی (کاغذی/گیاهی) به جای اینکه کاملاً کمپوست شوند، نصف‌شان کمپوست و نصف دیگر دفن شود، تأثیرات مخرب زیست محیطی آن‌ها تقریباً ۵۹ درصد بیشتر می‌شود؛ چون در محل دفن متان بیشتری تولید می‌کنند.
همچنین اگر ضخامت جعبه غذا ۲۰ درصد بیشتر شود، بیشترین افزایش آسیب محیطی مربوط به جعبه‌های PLA است. این افزایش به این دلیل است که برای تولید این جعبه ها زمین و کود بیشتری لازم است. پس از PLA، جعبه های پلاستیکی معمولی و بعد جعبه های کاغذی/گیاهی قرار می‌گیرند که افزایش اثر مخرب آن‌ها کمی کمتر است.
نقاط ضعف اصلی جعبه غذا بیرون بر سنتی و راه‌حل‌های پایدار
خیلی از ظروف و جعبه غذا که یک‌بار مصرف هستند، برای پایداری، ایمنی یا رضایت مشتری ساخته نشده‌اند. از نشتی و خیس شدن کف ظرف تا مواد شیمیایی مضر و انباشت زباله در محل‌های دفن، بسته بندی‌های سنتی بیرون بر نقاط ضعف زیادی دارند.
- ضد نشت نیستند: ظروف پلاستیکی و فومی اغلب در نگهداری غذاهای گرم یا چرب عملکرد ضعیفی دارند. می‌توان به جای این ظروف از جعبه غذا صدفی ساخته شده از تفاله نیشکر استفاده کرد که به شکل کاملا طبیعی و بدون نیاز به پوشش پلاستیکی به آب و چربی مقاوم است.
- تغییر شکل یا ذوب شدن با غذای گرم: وقتی غذای گرم داخل پلاستیک‌های بی‌کیفیت ریخته می‌شوند این ظروف تغییر شکل می‌دهند و خطر بیرون ریختن غذا بیشتر می‌شود. اما جعبه غذا از تفاله نیشکر که برای مایکروویو ایمن است و ظروف کامپوست‌پذیر که تا دمای ۱۲۰ درجه پایدار می‌مانند و هیچ ماده مضری آزاد نمی‌کنند.
- جذب بو و تغییر طعم: برخی ظروف پلاستیکی بوی غذا را جذب کرده یا موجب تغییر طعم می‌شوند و این درحالی است که بسته بندی از جنس الیاف طبیعی از نظر بو و طعم خنثی هستند.
- کمپوست‌پذیر نیستند: بخش زیادی از ظروف بیرون بر در نهایت راهی محل دفن زباله می‌شوند اما جعبه غذا و بسته بندی کمپوست‌پذیر که در سامانه‌های صنعتی طی ۶۰ تا ۹۰ روز تجزیه می‌شوند.
- انبارش سخت: ظروف بی‌کیفیت به‌خوبی روی هم قرار نمی‌گیرند و باعث ریختن و اتلاف فضا می‌شوند ولی ظروف الیاف قالبی با درپوش‌های قابل انباشت، لبه‌های سخت و قفل ایمن دارند.
- ظاهر عمومی و بدون هویت: ظروف فومی یا پلاستیکی شفاف باعث از دست رفتن فرصت معرفی برند می‌شوند. جعبه غذای کمپوست‌پذیر را می‌توان با چاپ سفارشی و جوهر ایمن شخصی سازی کرد.
- دارای مواد مضر مثل ترکیبات پایدار و میکروپلاستیک: بسیاری از ظروف به ظاهر «سازگار با محیط زیست» همچنان مواد شیمیایی مضر دارند. پس بهتر است جعبه غذا و بسته بندی دارای گواهی معتبر و فاقد مواد زیان‌آور را انتخاب کنید.
- یک‌بار مصرف و بدون امکان بازیافت: ظروف سنتی به دلیل آلودگی غذایی ارزش بازیافت ندارند. با استفاده از ظروف کمپوست‌پذیر که پس از مصرف به خاک بازمی‌گردند و از انباشت زباله جلوگیری می‌کنند می‌توانید مشتریان جدیدی جذب کنید.
- عدم انطباق با ارزش‌های مشتریان امروزی: مشتریان امروز به محیط زیست اهمیت می‌دهند و جعبه غذای ناسازگار با طبیعت می‌تواند به برند آسیب بزند. استفاده از جعبه غذا و بسته بندی دوستدار محیط زیست مثل تفاله نیشکر یا مواد گیاهی باعث افزایش رضایت و وفاداری مشتری می‌شود.
ظروف و جعبه های غذا در طرح‌ها، اندازه‌ها و مواد مختلف عرضه می‌شوند تا با انواع غذا و نیازهای رستورانی سازگار باشند. نمونه‌های رایج شامل ظروف گرد و مستطیلی، ظرف‌های چند بخشی، جعبه غذا صدفی، کاسه سالاد، جعبه پیتزا و ظروف پذیرایی است. هنگام انتخاب جعبه غذا، باید عواملی چون جنس، دوام، مقاومت حرارتی و نشت، اندازه، تصویر برند و اثرات محیطی در نظر گرفته شود.
نتایج ارزیابی چرخه حیات نشان می‌دهد در کشورهایی که سامانه‌های مدیریت پسماند و بازیافت مناسب دارند، جعبه پلاستیکی قابل بازیافت کمترین اثر مخرب را دارد. اما در کشورهایی با زیرساخت ضعیف، جعبه غذا زیست‌تخریب‌پذیر مثل انواع گیاهی، به‌ویژه در مقایسه با مدل‌های کاغذی، انتخاب مناسب‌تری است چون در صورت دفن زباله اثرات زیست محیطی کمتری ایجاد می‌کند.
برای رسیدن به اهداف محیط زیستی، اجرای قوانین مرتبط با مسئولیت تولیدکننده و طرح‌های بازگشت هزینه برای تشویق مردم به دفع درست ضروری است. آینده غذای بیرون بر تنها به نوع غذا بستگی ندارد، بلکه به نوع جعبه غذا نیز وابسته است. اگر شما هم کسب و کار فست فودی دارید پیشنهاد می‌کنیم به سراغ بسته بندی های سازگار با محیط زیست بروید. برای طراحی جعبه اختصاصی برند خود می‌توانید با کارشناسان طرح اول تماس بگیرید.
طرح اول
فهرست مطالب
