در سالهای اخیر موضوع استفاده از مواد شیمیایی مضر در بسته بندی غذا بیرون بر به یکی از مهمترین دغدغههای صنعت غذا تبدیل شده است. یکی از این گروه مواد، ترکیبات پرفلوروآلکیلی یا PFAS هستند که سالها بهعنوان پوشش مقاوم در برابر چربی و رطوبت روی بسته بندی های کاغذی بهکار میرفتند.
اما با افزایش نگرانیها درباره تأثیر این مواد بر سلامت انسان و محیطزیست، تحقیقات گستردهای از سوی سازمانهای بینالمللی مانند OECD و UNEP آغاز شد تا جایگزینهای ایمنتر برای مواد مورد استفاده در بسته بندی های غذایی معرفی شود.
این مطالعات، که بخشی از آن مربوط به بررسی دسترسپذیری و عملکرد جایگزینهای PFAS است، تأثیر مستقیمی بر صنایع تولید بسته بندی کاغذی از جمله جعبه سوخاری بیرون بر دارد. زیرا جعبه سوخاری باید در برابر روغن، آب و حرارت مقاوم باشد و همزمان ایمنی غذایی را تضمین کند.
PFAS چیست و چرا در بسته بندی غذا استفاده میشد؟
PFASها موادی مصنوعی و بسیار بادوام هستند که از دهه ۱۹۵۰ در صنایع مختلف استفاده میشدند. در بسته بندی غذا، بهویژه بسته بندی های کاغذی مثل:
- جعبه سوخاری
- جعبه پیتزا
- بسته بندی سیبزمینی
- پاکتهای غذاهای چرب
این مواد بهعنوان لایهای مقاومکننده در برابر روغن و رطوبت عمل میکردند.
ویژگیهای PFAS برای بسته بندی غذا عبارت است از:
- مقاومت بسیار بالا در برابر چربی
- جلوگیری از نشت روغن
- تحمل حرارت
- ایجاد سطح نچسب
اما مشکل اینجاست که این مواد در طبیعت تجزیه نمیشوند و تحقیقات نشان دادهاند که میتوانند برای سلامت انسان و محیط زیست خطرناک باشند. به همین دلیل بسیاری از کشورها بهدنبال حذف تدریجی آنها هستند.
جایگزینهای ایمن برای PFAS و کاربرد آن در جعبه سوخاری بیرون بر
بر اساس پژوهشهای جهانی، دو دسته جایگزین برای PFAS در بسته بندی های کاغذی وجود دارد:
۱. جایگزینهای فلوئوره زنجیرهکوتاه (SC PFAS)
این مواد مشابه PFAS اما با ساختار کوتاهتر هستند و آسیب کمتری دارند. همچنان مقاومت خوب در برابر روغن ایجاد میکنند اما بهطور کامل بیخطر محسوب نمیشوند.
۲. جایگزینهای غیر فلوئوره (کاملاً بدون PFAS)
این دسته بهترین انتخاب برای سلامت و محیط زیست است.
ویژگیها:
- ساختهشده از مواد طبیعی و تجزیهپذیر
- بدون باقیماندن مواد شیمیایی
- دارای قابلیت مقاومت در برابر روغن و رطوبت
- مناسب برای بسته بندی غذای داغ
این همان گروهی است که امروز در کاغذ جعبه سوخاری بیرون بر حرفهای استفاده میشود. تولیدکنندگان معتبر بسته بندی غذا، از جمله برندهایی مثل “طرح اول”، از مقوای ضدچربی بدون PFAS استفاده میکنند تا هم سلامت مشتری حفظ شود و هم بسته بندی عملکرد مناسب داشته باشد.
چرا استفاده از کاغذ بدون PFAS در جعبه سوخاری اهمیت دارد؟
سوخاری غذایی چرب، داغ و دارای بخار است. بنابراین جعبه آن باید:
- جلوگیری کامل از نشت روغن داشته باشد
- چربی را به سطح بیرونی منتقل نکند
- در برابر حرارت و بخار مقاوم باشد
- بو را نگه ندارد
- به غذا مواد شیمیایی منتقل نکند
اگر از مواد نامناسب یا مقوای دارای PFAS استفاده شود، احتمال انتقال مواد شیمیایی به غذا وجود دارد.
به همین دلیل، روند جهانی حذف PFAS باعث شده تولیدکنندگان حرفهای بسته بندی غذا به سمت استفاده از:
- مقوای ضدچربی طبیعی
- پوششهای گیاهی مقاوم در برابر روغن
- مواد قابل بازیافت و تجزیهپذیر
حرکت کنند.
در نتیجه، جعبه سوخاری بیرون بر امروزی دیگر فقط یک بسته نیست، بلکه بخشی از استاندارد سلامت غذایی محسوب میشود.
چالشهای فعلی و دلایل افزایش قیمت جعبههای مرغ سوخاری با کاغذهای سالمتر
مطالعات نشان میدهد که:
- تولید کاغذهای بدون PFAS ۱۱ تا ۳۲ درصد گرانتر از تولید کاغذهای معمولی است.
- این افزایش قیمت به دلیل فرآیند تولید پیچیدهتر و استفاده از پوششهای طبیعی است.
- اما با وجود قیمت بالاتر، تقاضا در بازار جهانی رو به افزایش است، زیرا رستورانها میخواهند محصولاتشان سالمتر و سازگار با محیط زیست باشند.
این موضوع در ایران نیز دیده میشود و بسیاری از تولیدکنندگان بسته بندی مانند “طرح اول” به سمت استفاده از مواد کاملاً سالم و استاندارد حرکت کردهاند.
جمعبندی: آینده بسته بندی سوخاری، کاملاً بدون PFAS
مطالعات جهانی نشان میدهد که صنعت بسته بندی غذا در مسیر حذف کامل PFAS حرکت میکند.
این روند برای تولید جعبه سوخاری بیرون بر بهخصوص اهمیت دارد، زیرا این محصول:
- غذایی چرب
- داغ
- و پرمصرف در صنعت فستفود
است.
استفاده از مقوای بدون PFAS باعث میشود:
- سلامت مشتری تضمین شود
- کیفیت سوخاری حفظ شود
- از نشت چربی جلوگیری شود
- بسته بندی استانداردتر و حرفهایتر باشد
- برند رستوران قابل اعتمادتر دیده شود
به همین دلیل امروزه جعبه سوخاری حرفهای باید از کاغذهایی تولید شود که کاملاً ایمن، ضدچربی، بدون مواد فلوئوره و سازگار با محیطزیست باشند.








